PLAZME
Uvod
Ovo poglavlje je posvećeno Plazma ekranima, koji se odlikuju slikom sa izvanrednim
bojama, velikim dimenzijama i širokim uglom gledanja. Zbog niske rezolucije i velikih
dimenzija tačke se ne nalaze u standardnim kučnim PC konfiguracijama, već imaju primjenu u
prezentacijama multimedialnog sadržaja većem broju gledalaca. Sličnost sa CRT ekranima je
u tome što su također emisivni i koriste fosfor, a sličnost LCD ekranima je u korištenju XY
matrice elektroda odvojenih dielektrikom da bi adresirali indivudualne dijelove slike.
Najveća prepreka koju treba da savladaju je njihova nesposobnost da postignu glatku
linearnu promjenu od potpuno bijelog do potpuno tamnog. Proizvodnja je jednostavnija nego u
slučaju LCD displeja, a troškovi su sličniji onima kod proizvodnje katodnih cijevi, ali uz
ograničen životni vijek displeja od oko 10000 sati.
Međutim, broj izdatih patenata za tehnologiju plazma displeja povećao se posljednjih
nekoliko godina i sada mnogo velikih elektronskih kompanija vjeruje da će PDP displeji
postati značajan potrošački proizvod.
Tehnologija Plazma ekrana
Plazma displej paneli (PDP) su slični katodnim cijevima po tome što su emisivni i
koriste fosfor, a LCD displejima po tome što koriste X i Y rešetku elektroda odvojenih dielektričnim
slojem magnezijum oksida (MgO) i okruženih mješavinom inertnih gasova - kao što su
argon, neon ili ksenon - da bi adresirali individualne elemente slike. Inertni gasovi pri
visokom naponu se jonizuju (prelaze u stanje plazme) postaju provodni i emituju svjetlost.
U suštini, PDP može da se posmatra kao matrica malih fluorescentnih cijevi kontrolisanih
upravljačkim mehanizmom. Svaki piksel, ili ćelija, sastoji se od malog kondenzatora sa tri
elektrode. Električno pražnjenje preko elektroda čini da plemeniti gasovi zatvoreni u ćeliji
prelaze u stanje plazme kada se jonizuju. Plazma je električno neutralna, veoma jonizovana
materija koja se sastoji od elektrona, pozitivnih jona i neutralnih čestica. Pošto je električno
neutralna, ona sadrži podjednake količine elektrona i jona i po definiciji je dobar provodnik.
Kada im se jednom dovede energija, ćelije plazme emituju ultraljubičastu (UV) svjetlost koja
onda udara o crvene, zelene i plave fosfore na prednjoj strani svakog piksela i oni počinju da
svjetle.
U okviru svake ćeliji su tri podćelije od kojih jedna sadrži crveni, druga plavi, a treća
zeleni fosfor. Da bi se stvorile nijanse boja, intenzitetom svake od tri osnovne RGB boje mora
se upravljati nezavisno. Dok se to kod katodnih cijevi radi modulisanjem struje elektronskog
mlaza i samim tim i intenziteta emitovane svjetlosti, kod PDP displeja se nijansiranje postiže
impulsnom kodovanom modulacijom (PCM - Pulse Code Modulation). Dijeljenjem jednog
polja na osam podpolja od kojih je svako sa impulsnim težinskim faktorom prema bitovima u
8-bitnoj riječi, postiže se da je moguće podesiti širine adresiranih impulsa u 256 koraka. Kako
je oko mnogo sporije od impulsne kodovane modulacije, ono će integrisati intenzitet u
vremenu. Modulisanje širina impulsa na ovaj način prevodi se u 256 različitih intenziteta svake
boje - dajući ukupan broj kombinacija od 256 x 256 x 256 = 16777216.
Činjenica da su PDP displeji emisivni i da koriste fosfor znači da oni imaju izvanredan
vidni ugao i performansu boje. U početku, PDP displeji su imali problem sa poremećajima
prouzrokovanim međusobnim uticajem impulsne kodovane modulacije i brzo pokretnih slika.
Međutim, ovaj problem je eliminasan finim podešavanjem šeme IKM. Konvencionalni
plazma ekrani su tradicionalno patili od malog kontrasta. Uzrok tome je bila potreba da se
"pripreme" ćelije, priključenjem konstantnog niskog napona na svaku od njih. Bez takve
pripreme, plazma ćelije bi imale isto loše odzivno vrijeme kao i fluorescentne cijevi koje se
upotrebljavaju u domaćinstvu, što bi ih učinilo nepraktičnim. Međutim, njen negativan efekat
je da pikseli koji su isključeni još uvek emituju izvjesnu svjetlost, što smanjuje kontrast.
Krajem 1990-ih godina u firmi Fujitsu su ublažili ovaj problem pomoću nove upravljačke
tehnologije, što je poboljšalo odnose kontrasta sa 70:1 na 400:1. Noviji plazma displeji imaju
kontast slike od 500:1, uz staklo protiv blještanja koje se dodaje osnovnim panelima.
Najveća prepreka koju treba da svaladaju plazma paneli je njihova nesposobnost da
postignu glatku linearnu promjenu od potpuno bijelog do potpuno tamnog. Poseban problem su
tamne nijanse sivog, što se posebno vidi prilikom prikazivanja filmova ili drugih video
programa sa tamnim scenama. Ovaj problem je posljedica nedovoljne kvantizacije, ili
digitalnog uzorkovanja nivoa osvjetljaja. To znači da prikazivanje tamnog ostaje važno pitanje
za PDP displeje.
Proizvodnja je jednostavnija nego u slučaju LCD displeja, a troškovi su slični onima
kod proizvodnje katodnih cevi u istoj količini. U poređenju sa TFT ekranima, koji koriste
fotolitografske i visoko-temperaturne procese u sobama sa visokim stepenom čistoće, PDP
displeji mogu da se proizvode u manje čistim fabrikama, uz niske temperature i jeftine direktne
procese štampanja. Međutim, uz životni vijek displeja od oko 10000 sati, činilac koji se
obično ne uzima u obzir kod displeja za PC računare - cijena po satu ulazi u igru. Za prezentacije
u salama za sastanke to nije problem, ali za stotine stonih PC računara opšte namjene u velikim
preduzećima, to je sasvim druga stvar.
Ipak, dokazalo se da je osnovno ograničenje plazma ekrana veličina piksela. Za sada
proizvođači ne mogu da vide kako da dobiju veličine piksela ispod 0,3 mm, čak ni na duži
rok. Iz tih razloga, malo je vjerovatno da će PDP displeji imati ulogu na glavnom tržištu PC
računara. Oni će vjerovatno ostati najpogodniji za TV i prezentacije za više gledalaca, uz upotrebu
velikih ekrana u rasponu od 25 do 70 inča.
Međutim, broj izdatih patenata za tehnologiju plazma displeja povećao se posljednjih
nekoliko godina i sada mnogo velikih elektronskih kompanija vjeruje da će PDP displeji
postati značajan potrošački proizvod.
